İçinde Ne Varsa Onu Dökersin

09 Mayıs 2018

Her şey toplumun inançlarını birbirimizden nasıl sakladığımızı anlatmak için yaptığı reçine tişörtle başladı. Chris Bakay, ‘Emekli Forma’larını ve bir MewithoutYou şarkısında saklı olan sanat anlayışını, İlkin Kurt’a anlattı.

“İşlerimin çoğu, bağlamların katmanlanmasıyla ilgili. İster kapalı bir basketbol sahasının zemini olsun, ister de bir gösteri arabasında ağır ve ince bir boya işi olsun, reçine her zaman buralarda olmuştur. Bu kehribara benzer madde, zaman ve mekanı dondurabiliyor ve bence bu muazzam bir özellik. Dolayısıyla, görsel anlamda olduğu kadar, içeriğe bağlı olarak anlatmaya çalıştığım hikaye için de, mükemmel bir malzemeydi.”

Birkaç yıl önce, ‘Emekli Formalar’ çalışmana rastlamıştım, UV-ışınlarına dayanıklı epoksi reçineden dökümle üretilmiş asılı heykeller. Bize bu proje hakkında biraz bilgi verebilir misin? Bu fikri nasıl buldun ve üretim süreci nasıl ilerledi?

Yıllar önce renksiz bir reçine tişört yapmıştım. İnançlarımızı başkalarından nasıl sakladığımızla ilgili bir kereye mahsus bir projeydi. İnternete koyup unuttum. Birkaç yılın ardından hızlıca ilerledi. Londra'da yaşayan kız kardeşimle konuşuyordum. Moda sektöründeki insanları tanıyordu ve onlara tişört'ün fotoğrafını göstermesi ile oldu. Onlara bunu benim yaptığımı söylediğinde, tişörtün çok fazla moda blogunda yer aldığını söylediler. Kız kardeşim bana tekrar üzerinde çalışılmaya değer bir şey olduğunu söyledi. Onun uygulanış biçimini alarak tamamen farklı bir anlatı ile eşleştirmeye karar verdim.

Mevcut tekrarı için, erkek kardeşimin hayatı ve hafızasına odaklanmaya karar verdim. 1996 yılında ölmüştü, bu yüzden hayatının ayak izi fizikselde ve hafızada sınırlıydı. Bugün, dijital ayak izi, iyi yaşanmış bir hayatın daha fazla kanıtını hafızaya ekleyecektir. Nesnelerde sakladığım hatıralar sayesinde, insanlara onu anlatmaya çalıştım. Hafıza aldatıcı bir şey olsa da, her ziyaretinde belli belirsiz yeniden değişir. Sanırım benim için her şey daha iyi yönde değişti.

Tişörtlerin yapım süreci oldukça deneyseldi. Hayal ettiğim gibi çıkması bile birkaç ay sürdü. Bunun peşini bırakmadım ve işte buradayız. Uzun bir yoldu ama buna kesinlikle değdi!

Neden buna ‘Emekli Formalar’ dedin?

Amerika'da ‘forma emekli etmek’ çok önemli bir tabirdir. Birisinin harika bir kariyeri olduğunu, saygı ve hürmeti hak ettiğini anlatır. Terimin, ayrıntılara girmeden ve bir şeyleri fazlaca açıklamaya gerek kalmadan, kardeşim hakkında hissettiklerimi anlattığını hissettim. Ve üstelik, formalar ve tişörtler penyedir, ve ‘Emekli Formalar’ dizisi eserlerinin çoğu -ama hepsi değil- tişört heykelleri.

Reçine kullanmanın sebebi nedir?

İşlerimin çoğu, bağlamların katmanlanmasıyla ilgili. İster kapalı bir basketbol sahasının zemini olsun, ister bir gösteri arabasındaki ağır ve ince bir boya işi olsun, reçine her zaman buralarda. Bu kehribara benzer madde, zaman ve mekanı dondurabiliyor ve bence mu muazzam bir özellik. Dolayısıyla, görsel anlamda olduğu kadar, içeriğe bağlı olarak anlatmaya çalıştığım hikaye için de, mükemmel bir malzemeydi.

Tepki nasıldı?

Tepki inanılmazdı. İnsanlar orijinal hikayeyi anlamasalar bile işleri sevdiler. Aslında insanların eserlere kendi anlamlarını yüklemesini seviyorum.

Sosyal medya çılgınlığı hakkında ne düşünüyorsun? Genç sanatçıların / müzisyenlerin çalışmalarını paylaşmalarını oldukça büyüleyici buluyorum, ama aynı zamanda sığ tarafı da görüyorum çünkü bence hayatın bazı taraflarını mahvediyor. Buradaki denge nedir sence?

Bu harika bir soru. Herhangi bir araç gibi, onun da artıları ve eksileri var. Yine de nasıl ilerlediğini görmek ilginç olacak. Şu anda, buna evrimsel bir bakış açısından hazır olduğumuza emin değilim.

‘Realizm Akıllı Cihazı’ diğer bir ilginç çalışman. Dünyaya gerçek anlamda bakmanı sağlıyor ve aslında o anda yaşadığını hatırlatıyor ve bu çok güçlü bir hatırlatma. Bu fikir nasıl gelişti? Ve üretime giden yol nasıldı?

O zamanlar bir reklam ajansıyla çalışıyordum ve kendilerine ait bir tanıtım parçası yapmamı istiyorlardı. En iyi sanat ya da tasarım parçaları insanları düşündürür, bu yüzden bunun ortaya çıkarılmasının harika bir şey olacağını düşündüm. Ajans gerçekten fikrin peşinden gitti ve prototipini hazırlayıp üretilmesini sağladı. New York eyaletinde üretildi ve daha sonra Budist rahipler tarafından Houston'da paketlendi. Şaka değil!

Sabah uyandığımız gibi ilk iş olarak Facebook, Twitter, Instagram, Snapchat, Reddit, dating uygulamaları diye listesi uzayan uygulamaları kontrol etmemiz inanılır gibi değil… Neden realizmin bir parça plastikten daha fazlası olduğunu düşünüyorsun? İnsanların düşünme biçimlerini değiştirmelerine yardımcı olduğunu mu düşünüyorsun?

Cihazlarımıza bağımlı olduğumuzun iyi bir hatırlatma olduğunu düşünüyorum. Dijital dünyanın aksine gerçek dünyanın oldukça inanılmaz olduğunu gösteriyor. Ne yazık ki, toplumun geri kalanı bize tam tersini söylüyor (gülüyor). Öyle olmasını isterdim ama hiç kimsenin düşünme tarzını değiştirdiğini düşünmüyorum.

Sana ilham veren ne?

Keşke ben yapsaydım dediğim, büyük bir sanat eseri görmek. Bu beni stüdyoya girmeye itiyor çünkü ufuk çizgisinin ötesinde daha iyi işlerimin olduğunu biliyorum.

Bir yerde okumuştum, Judy Chicago, “İnsanlar ne yapmaya çalıştığınızı anlamasa bile kendinize güvenin” diyordu. Çevrende neyin peşinde olduğunu anlamayan insanlar bulduğun oluyor mu?

Bazıları anlıyor, bazıları anlamıyor ve ben de bundan gerçekten endişe duymuyorum. Sadece yaptığım şeyi yapmaya devam edeceğim. Bir MewithoutYou şarkısında harika bir söz var, "Bir bardak sadece içinde ne varsa onu dökebilir."

Chris Bakay’in sıradan bir günü nasıldır?

Uyanıyorum, kahvaltı yapıyorum ve işe gidiyorum. Bir tasarımcı olarak çalışıyorum, bu yüzden günümün çoğu bunu yaparak geçiyor. Bu bittiğinde, biraz stüdyoda vakit geçiriyorum. Televizyon insanı değilim, bu yüzden fazla izlemiyorum. Bunlardan sonra uyumaya gidiyorum ve her şeyi tekrar yapıyorum.

Chris Bakay'in Nike için tasarladığı buzdan ayakkabılar.

Spotify listende ne var?

Genelde ‘trance’ müzik dinlerim. Bir sebepten dolayı tamamen benimle örtüşüyor. Stüdyoya odaklanmak için de harika. En çok da Sean Tyas, UCast, Matt Bukovski, Manuel Le Saux dinliyorum. Çok fazla dinlediğim tek rock grubu MewithoutYou. Müzikal ve lirik açıdan bence olağanüstüler.

Chris için bir sonraki proje ne?

Çok var! Bitene kadar üzerinde çalıştığım yeni şeylerden bahsetmeme gibi tuhaf bir alışkanlığım var yalnız. Dopamin yüklemesini çalışmanın tamamlanmasının ardından istiyorum, daha öncesinde değil. Neler olup bittiğini görmek için düzenli olarak @chris_bakay veya chrisbakayart.com adresini kontrol edebilirsiniz.