Whitney Museum, Hélio Oiticica’nın Renkli Dünyasını Sunar

04 Ağustos 2017

Hélio Oiticica'nın geniş çaplı işlerini kapsayan retrospektif, sanatçının yirmi senelik üretim hayatına ışık tutuyor.

"Hélio Oiticica’nın coşkulu, kompleks ve aktivist doğasını yansıtan sergi, aynı zamanda New York’ta yaşadığı yıllarda sanat, müzik, şiir, edebiyat ve tiyatrodan nasıl etkilendiğini de gözler önüne seriyor."

20. yüzyılın önde gelen sanatçılarından Hélio Oiticica (1937-1980) bedenimizi, duyularımızı ve hislerimizi uyandıran eserler üreterek, bu dünyadaki amacımızı ve varlığımızı sorgulamamıza neden oldu. Çağdaş sanatın gelişmesinde önemli bir rol oynayan Latin Amerikalı artist, 2. Dünya Savaşı sonrasındaki döneme ise büyük bir iz bıraktı.

Hélio Oiticica’nın Amerika’da düzenlenen ilk retrospektifi olma özelliğini taşıyan “Hélio Oiticica: To Organize Delirium”, sanatçının New York’ta geçirdiği yılları ve Brezilya’ya döndüğü zamanı kapsayan iki farklı dönemi inceliyor. Sergi, Oiticica’nın Metaesquemas gibi iki boyutlu geometrik ve soyut resimlerinden, renk ve formla oynadığı üç boyutlu işlerine kadar uzanıyor.

Hélio Oiticica, Metaesquemas, Malekledrian, 1958 /  Hélio Oiticica, Metaesquemas 4066, 1958

Meslek hayatına geometrik çizimlerle başlayan Oiticica, Avrupa modernizminden oldukça etkilenerek büyük ölçekli yerleştirmeler yapmaya başladı. Genellikle politik ve sosyal meseleleri eleştirmek üzere ortaya çıkan bu işler, izleyiciyi aktif birer katılımcıya dönüştürerek deneyimin parçası haline getirdi. Sanatçı, zaman içerisinde heykel, mimari, yazı ve film gibi farklı mecralara sıçrayarak çok yönlü bir tasarımcı olduğunu kanıtladı. 1955 ve 1958 yılları arasında kağıt üzerine çizimler yapan Oiticica’nın kariyeri, 1959’dan sonra Spatial Reliefs ve Nuclei gibi heykelsi işleriyle iki boyuttan sıyrılarak değişim geçirdi.  

Hélio Oiticica, P58 Spatial Relief, Red

Hélio Oiticica, P15 Parangolé Cape 11, I Embody Revolt, fotoğraftaki kişi: Nildo of Mangueira, 1967

Carnegie Museum of Art'taki "Hélio Oiticica: To Organize Delirium" retrospektifinden enstalasyon görüntüsü

Hélio Oiticica, Nuclei Series (1960–1966)

Hélio Oiticica’nın coşkulu, kompleks ve aktivist doğasını yansıtan sergi, aynı zamanda New York’ta yaşadığı yıllarda sanat, müzik, şiir, edebiyat ve tiyatrodan nasıl etkilendiğini de gözler önüne seriyor. Tasarladığı diğer büyük ölçekli enstalasyonlarla verdiği mesajı güçlendirerek seyircinin rolünü artıran sanatçı, özellikle Tropicália (1967) isimli eserinde, tropikalliğe dair bütün klişeleri bir araya getirerek (kum, çakıl, egzotik kuşlar ve yeşillikler), ziyaretçiyi keşfe çağırıyor. Böylelikle izleyici, ayakkabılarını çıkardıktan sonra kumların üzerinden yürüyerek farklı bölmeleri keşfedebiliyor. Tropicália, müzisyen Caetano Veloso’nun Brezilya’nın askeri diktatörlüğüne karşı bestelediği aynı adlı marştan aldığı ismiyle ayrı bir önem kazanıyor. Her bir ögesiyle güçlü mesaj veren yerleştirme, hala sanat alanında etkili bir hareket olarak anılıyor.

Carnegie Museum of Art'taki "Hélio Oiticica: To Organize Delirium" retrospektifinden enstalasyon görüntüsü

Carnegie Museum of Art'taki "Hélio Oiticica: To Organize Delirium" retrospektifinden enstalasyon görüntüsü

PN27 Penetrable, Rijanviera, 1979 (Pinacoteca do Estado de São Paulo'dan enstalasyon görüntüsü, 2010)

Hélio Oiticica, Eden adlı eseri için enstalasyonu kuruyor, 1969 (Whitechapel Gallery, Londra, 1969)